Stappenplan

/Stappenplan
Stappenplan2019-01-06T19:29:03+00:00

“Er is geen verlies of falen op dit pad.  Zelfs een klein beetje vooruitgang in spiritueel bewustzijn zal je tegen de grootste angsten beschermen.”

Citaat uit de Bhagavad Gita

Stap 1: BODY oefeningen

Leer je lichaam gewaarworden en zorg er goed voor.

Uitleg gebied: BODY

De eerste stap in je bewustwordingsproces is je lichaam leren kennen. Dit lijkt misschien makkelijk of je denkt dat je dat al doet. Helaas zijn we toch vaak geneigd om vanuit ons hoofd te leven en is ons lichaam van secundair belang. We zijn altijd bezig met iets in het verleden of in de toekomst. We piekeren over iets in het verleden of we maken ons zorgen over iets in de toekomst. Of we zijn plannen aan het maken voor de toekomst of het realiseren van gestelde doelen. Dit is allemaal vanuit het hoofd en ons lichaam en gevoelswereld raakt daardoor achtergesteld. Bewustwording van je lichaam leert je in het nu te leven. Via lichamelijke bewustwordingsoefeningen kun je weer bewust worden van je lichaam, in het nu leren leven en tot rust komen.

Mogelijke oefeningen

  • Raja, Yin of Nidra yoga

  • TaiChi

  • Biodanza (en andere vormen van intuïtief dansen)

  • Lichaamsgerichte ontspanningsoefeningen (o.a. geleide meditatie)

  • Lichaamsgerichte traumatherapie (o.a. Somatic Experiencing)

Instructie

Doe niet allerlei oefeningen door elkaar. Zoek een soort lichamelijke oefening en doe die consequent 2 keer in de week achter elkaar op eenzelfde dag en tijdstip, steeds dezelfde oefening voor 50 uur. Na die 50 uur kun je even pauze nemen en eventueel switchen naar een andere oefening/les die je dan vervolgens weer doet voor minimaal 50 uur. Zodoende leer je jezelf discipline, volharding en standvastigheid aan.

Voor de beste voorbereiding, minimaal 200 uur oefening voordat je naar de volgende stap gaat.

Stap 2: MIND oefeningen

Krijg controle over je gedachte en zet ze af en toe uit.

Uitleg gebied: MIND

De tweede stap in je bewustwordingsproces is controle krijgen over je gedachten. Wanneer je meer bewust bent geworden van je lichaam en je lichamelijke onrust hebt kunnen verdragen komen al die ongecontroleerde gedachten opzetten. Nu is het van belang om die gedachten tot rust te brengen. Op de achtergrond van je MIND zijn altijd gedachten aanwezig. Je bent er zelf niet bewust van, maar ze oefenen wel invloed uit op je leven. In stilte en ‘lichamelijk niet-handelen’ komen al die gedachten langzaam naar boven. Verveling, lichamelijk ongemak en onrust zijn de eerste obstakels die je dient te overwinnen. Dit kun je doen via meditatie en mindfulness oefeningen. Op die manier kun je leren om niet op je gedachten in te gaan en ze leren loslaten. Een gedachte zorgt namelijk voor een nieuwe gedachte enzovoorts. Met meditatie en mindfulness oefeningen kun je ervoor zorgen dat er ruimte komt tussen twee gedachten. Tussen die twee gedachten was je dan even gedachteloos. Het is de bedoeling dat je dat steeds verder uitrekt door oefening. Dit hoeft niet per se een meditatie vorm te zijn, je zou ook een mantra kunnen zingen of een gebed/aanbiddingsmoment doen en deze steeds langer uitrekken.

Mogelijke oefeningen

  • Mindfulness oefeningen doen

  • Geleide meditatie beoefenen

  • Concentratie meditatie oefeningen doen

  • Mantra of gebed reciteren

  • Zitten en niets doen

Instructie

Er zijn veel verschillende vormen van meditatie, mindfulness of manieren van gebed beschikbaar. Het is belangrijk om te kijken welke vorm bij jou past. De belangrijkste regel is dat je er één neemt en die voor een lange tijd structureel doet. Doe die vorm minimaal 3 keer per week op een vaste dag en tijdstip, liefst in de vroege ochtend. Switch niet van soort oefening tot je de 50 uur aan oefening hebt behaald in een vorm. Je kan beginnen met 10 minuten, daarna naar 15, 30 en 40 minuten. Grofweg is het beste om de eerste 50 uur geleide meditaties te doen, daarna 50 uur focus op de ademhaling, daarna 50 uur focus op de ademhaling én op iets externs zoals een kaarsvlam of beeld of symbool. Daarna kun je zelf je meditatievorm samenstellen. Wanneer je gedachteloos kunt worden kun je je focussen op je voorhoofd net boven je twee ogen voor meer helderheid en inzicht. Of focus op je hart gebied voor meer zachtheid, sensitiviteit en compassie.

Voor de beste voorbereiding, minimaal 200 uur oefening voordat je naar de volgende stap gaat.

Stap 3: GEVOEL oefeningen

Zonder gedachten, in de stilte komen je werkelijke gevoelens boven drijven.

Uitleg gebied: GEVOEL

De derde stap in je bewustwordingsproces is jouw gevoelens leren ervaren. Je zou ‘niet-bewuste lichamelijke activiteit’ en ‘ongecontroleerde gedachten’ kunnen zien als twee lagen die het voelen van gevoelens bemoeilijken. Door bewustwording van je lichaam en controleren van je gedachten zal je daarom ongetwijfeld al een toename hebben in het ervaren van gevoelens. Alleen bij deze derde stap ga je daar heel bewust mee bezig zijn. Wanneer je je gevoelens namelijk niet kunt ervaren zal je snel weer terugvallen tot ‘onbewust-leven’. Je gevoelens zal je dan snel weer gaan onderdrukken met ‘niet-bewuste lichamelijke activiteit’ en allerlei verleden en toekomst gerichte gedachten. Je gevoelens komen juist naar boven in stilte, in niet-handelen, wanneer je leeft in het NU. Laat al je gevoelens toe, accepteer ze, ook je nare, negatieve of traumatische gevoelens. Vorm jezelf niet naar een bepaald beeld of idee over hoe je denkt te moeten zijn, wees je authentieke zelf. Hiervoor is het nodig om eerst jezelf te kennen, om naar je dieperliggende gevoelens te luisteren.

Mogelijke oefeningen

  • Dagelijks gevoelens opschrijven in dagboek

  • Je gevoelens uitspreken naar een luisteraar

  • Je gevoelens tekenen, kleien of schilderen

  • Dagelijks een moment nemen van stilte voor je gevoelens

  • Pijnlijke, traumatische of negatieve gevoelens ook (h)erkennen en accepteren

Instructie

Bewustwording van je gevoelens vergt een andere aanpak dan voorgaande stappen. Hier dien je actief stil te gaan staan bij je gevoelens op meerdere momenten op een dag. Soms voel je gevoelens die overweldigend zijn, dan kan je daar meteen over schrijven, praten of reflecteren. Heb je dat niet dan is het van belang om 3 momenten op de dag te kiezen, van bijvoorbeeld 10 a 15 minuten, waarin je schrijft of bezig bent om na te denken over wat je voelt. Doe ook dit structureel, zodat je je zelf tijd gunt om steeds beter je gevoelens te kunnen voelen en ernaar te luisteren. Het gewaarworden van je onderliggende gevoelens kost tijd en aandacht. Neem dus vooral die tijd en aandacht, al lijkt het in eerste instantie niks op te leveren. Doe dit in ieder geval dagelijks op een manier die bij jou past.

Voor de beste voorbereiding, minimaal 100 uur oefening voordat je naar de volgende stap gaat.

Stap 4: (ZELF)INZICHT oefeningen

Wanneer je gevoelens voorbij zijn gedreven kun je reflecteren over jezelf.

Uitleg gebied: INZICHT

Nu zijn we beland bij de vierde stap in je bewustwordingsproces. Als je hier bent aangekomen heb je al een lange weg afgelegd. Deze vierde stap gaat over het beoefenen van zelfinzicht en inzicht in anderen en de wereld. Dit kun je pas doen als je bewust bent geworden van je lichaam, controle hebt over je gedachten en je gevoelens kan doorzien. Wanneer je de invloed van je gevoelens niet ziet zal je ook geen inzicht kunnen krijgen. Na het (h)erkennen van je gevoelens kun je gaan nadenken over wat de invloed ervan is op je zienswijze, overtuigingen, (voor)oordelen en (over)generalisaties. Ook leer je meer zelfinzicht krijgen wanneer je je eigen gevoelens begrijpt, waar ze vandaan komen wat ze veroorzaken en hoe je er niet roekeloos naar handelt. Tegelijkertijd leer je de gevolgen zien van jouw handelingen op de natuur, dier en mens. Zelf gerichte emoties en gevoelens (eigen succes, eigen behoefte bevrediging, angst, onmacht en macht) zorgen ervoor dat je zienswijze wordt vertroebelt. Filter dus je emotionele invloed uit je oordelen, overtuigingen en zienswijze.

Mogelijke oefeningen

  • Schrijf je (voor)oordelen op

  • Beschrijf je schaduwkanten aan een luiteraar

  • beschrijf hoe je gevoelens je beïnvloeden in je kijk naar anderen, jezelf en de wereld

  • Denk elke dag na over de vraag ‘Wie ben ik’

  • Stel bij elke handeling, gedachte jezelf de vraag waarom doe, wil of zeg je dat (OORZAAK) en wat zijn daar de gevolgen van voor de natuur, dier en mens (GEVOLG)

Instructie

Als je de voorgaande stappen hebt doorlopen heb je al redelijk wat zelfinzicht gekregen. Bij deze stap ga actief en dieper in op vragen zoals ‘wie ben je’, ‘wat ben je’ en ‘waarom doe je wat je doet’, maar ook ‘waarom denk je wat je denkt’, ‘hoe zijn je overtuigingen gevormd’ en ‘wat zijn de achterliggende oorzaken en intenties van je handelingen’. Dit zijn vragen die je jezelf steeds weer kunt stellen, erover schrijven, erover reflecteren of je kunt het in gesprek met een ander uitdiepen. De ander mag dan enkel doorvragen en niet zijn mening of zienswijze geven. Tip, gebruik ORBS; Open vragen, Reflectie, Bvestigen, Samenvatten. Het is de bedoeling dat jij zelf tot inzicht komt en niet ‘het inzicht’ van een ander overneemt. Dit doe je onbewust heel snel bij het lezen van een boek bijvoorbeeld. Echter zal het je niet ‘echt’ bewuster maken. Je dient zelf alle stappen en realisaties te zetten om werkelijk actieve en bruikbare (zelf)inzicht te krijgen.

Voor de beste voorbereiding, minimaal 200 uur oefening voordat je naar de volgende stap gaat.

Stap 5: ETHISCH

Wanneer je volledig zelfloos bent, krijg je een diep verlangen om juist te handelen.

Uitleg gebied: ETHISCH

Wanneer je voorgaande stappen hebt doorlopen en daar genoeg tijd in hebt gestoken zal je op gegeven moment een behoefte krijgen naar ‘leven in overeenstemming met de natuur’. Je wilt geen kwaad meer doen, geen (indirecte) bijdragen leveren aan agressie en pijn. Je wilt ‘juist handelen’ en ziet nu hoe je dat kunt doen. Je kiest namelijk niet meer voor bevrediging van je zelf ten koste van dieren, de natuur of andere mensen. Je doorziet je onzuivere intenties en handelingen en hebt je verlangens grotendeels uitgedoofd. Zo eet je geen vlees of vis meer, omdat je inziet (en voelt) dat dat dierenleed veroorzaakt en de natuur beschadigd. Jouw verlangens naar vlees en vis is minder belangrijk geworden ten opzichte van het welzijn van dier, natuur en mens. Je zal ook geen behoefte meer voelen om mee te doen met de modetrends wat massaproductie en veel milieu vervuiling veroorzaakt. Je gaat langer doen met je kleding en koopt liever duurzame en fair trade producten waarbij bijvoorbeeld geen (indirecte) kinderarbeid of moderne slavernij heeft meegespeeld.

Dit doe je niet vanuit een schuldgevoel of vanuit een cognitief idee dat je goed ‘moet’ zijn of handelen. Het probleem hierbij is dat je nog steeds verlangens hebt maar die onderdrukt. Hierdoor verhoog je je (passieve) agressie en wordt je juist on-sensitiever. Het dient echt vanuit een gevoel van compassie en liefde voort te komen. Alleen dan is het ‘echt’ en zullen je handelingen geen negatieve gevolgen hebben voor de natuur, dier en mens. Je zal je hele leven zo inrichten om je bewuste en ethische levenshouding (nieuwe waarden) te verweven met al je handelingen.

Mogelijke werkzaamheden

  • Geen vlees en vis meer eten

  • Niet kwaadspreken, roddelen of discrimineren

  • Geen bezit nastreven

  • Dagelijkse devotie aan het Hogere

  • Werken vanuit compassie voor anderen (bv. geen commercieel werk)

Instructie

Voor deze laatste stap zijn in principe geen instructies. Het kan vele jaren duren voordat je hier bent. De bovenstaande uren aan oefening dienen als richtlijn. Je zal op gegeven moment zelf de behoefte voelen om zuiver te handelen vanuit compassie en niet (meer) vanuit egoïstische en zelfbevredigingsbeweegredenen. Je hebt wel moed nodig om die mate van bewustwording die je hebt behaald te integreren in je leven. Je omgeving zal namelijk (nog) niet zo ver zijn en jou dus niet begrijpen. Hun zullen nog wel gewoon vlees en vis eten, producten kopen waaraan kinderarbeid en mensenhandel kleeft, veel geld, macht, een groot huis, een luxe auto willen nastreven. Erkenning verlangen van hun omgeving, hun eigen verlangens boven de ander stellen en dergelijke. Je hebt dus moed nodig om in zo een leven een ander pad te kiezen (waarop de maatschappij niet is ingesteld). Daarnaast is het belangrijk om niet te oordelen over die andere mensen of hun te vertellen dat ze anders moeten leven. Heb respect en compassie voor ieder zijn leefwijze. Wees zelf een voorbeeld en wees niet afhankelijk van de mening en erkenning van anderen. Help de wereld via zuiver handelen en niet met woorden. Dit kun je enkel en alleen doen wanneer je zo ver bent dat je vanuit compassie leeft. Forceer dit proces niet en forceer anderen niet.

Verweef je ethische bewustwording met al je handelingen.

Veel gestelde vragen

Er zijn verschillende gebieden die alle aandacht behoeven om persoonlijk en  spiritueel te ontwikkelen. Het beste is om te beginnen bij het lichaam en zo te werken naar dienstbaarheid, karma ofwel juist handelen. Door de stappen en uren aan te houden zorg je ervoor dat je alle gebieden doorloopt en voldoende ervaring hebt om naar het volgende gebied te gaan. Wanneer je namelijk onvoorbereid gaat werken aan geestelijke oefening kun je al snel ontaard raken. Daarom begin je bij het lichaam, zodat je geaard blijft. Daarnaast is het goed om gedurende het gehele proces lichamelijke oefeningen te doen om ook geaard te blijven. Vervolgens is het bijvoorbeeld belangrijk om na wat meer ervaring in geestelijke oefening te werken aan je emotionele huishouding. Wellicht zitten er trauma gerelateerde gevoelens in je en wanneer je daar te snel aan gaat werken kun je jezelf verliezen in negatieve gevoelens, depressies of wanhoop. Nadat je je emotionele huishouding hebt opgeruimd kun je aan (zelf)inzicht werken. Dit kan niet eerder aangezien je je dan (onbewust) te snel laat leiden door je gevoelens waardoor je nog niet waarlijk kan zien. Tot slot kun je aan het einde dienstbaar worden zodat je intenties zuiver zijn en je niet anderen wilt helpen voor jezelf. Want daarmee help je niet jezelf en vaak ook niet de ander, omdat je de ander niet ‘echt’ ziet, maar je projecteert je eigen leed op de ander en helpt diegene om door die leed heen te komen. Echter is dat waarschijnlijk niet wat diegene ‘echt’ nodig heeft. Wanneer je bij dit laatste stadium bent gekomen zal je kunnen inzien wat een ander ‘echt’ nodig heeft. Zie het stappenplan als een doordachte richtlijn, je kan ervan afwijken, maar dat is niet aan te raden.

Bij het begin zal je vooral heel veel weerstand voelen voor de oefeningen. Je hebt geen zin, je lichaam verzet zich en je verveelt je. Dit is de moeilijkste fase en veel mensen stoppen dan ook of gaan te weinig en inconsequent de oefeningen doen. Dit heeft dan uiteraard weinig effect en zin. Het is juist belangrijk dat je volhard in je oefening. Probeer dus door te zetten al verzet je geest en je lichaam zich. Na deze periode zal je merken dat de oefeningen die je doet en steeds herhaald fijn gaan voelen. Het zullen momenten van rust worden. je zal er op gegeven moment zelfs naar verlangen. Gaandeweg zal je dus subtiele dingen merken aan jezelf waaruit je effect kan merken van je inspanning. Echter ben je al goed bezig als je gewoon elke week je voorgestelde uren voltooid aan oefeningen en het schema hanteert voor welke oefeningen je hoeveel uur dient te doen

In principe zijn er geen gevaren. Wel is het belangrijk om de bovenstaande volgorde aan te houden. Het kan bijvoorbeeld zijn dat je bepaalde oefeningen wilt beoefenen maar daar nog niet klaar voor bent. Bij het gebied lichaam kun je dan jezelf overbelasten. Hatha en Iyengar yoga raad ik sowieso niet aan om meer bewustwording te krijgen. Dan kun je beter Raja en Yin yoga doen. Bij het gebied gevoel kun je jezelf te veel uitdagen waardoor je emotioneel instabiel kan worden. Of bij geestelijke beoefening kan het zijn, als je daar gevoelig voor bent, dat je een psychose krijgt bij bepaalde oefeningen. Daarom is het belangrijk om van een ervaren persoon een oefening te leren en die dan vervolgens zelf uit te voeren. Sommige oefeningen zijn bijvoorbeeld niet goed voor beginnelingen.

Het is afhankelijk van wat jij wilt behalen. Met welk verlangen of intentie ben je begonnen met persoonlijke en spirituele ontwikkeling. Het is heel goed en zelfs belangrijk om na te denken over wat je wilt bereiken. Zodat je daar gericht naartoe kan werken en kan stoppen wanneer je datgene hebt behaald. Bij persoonlijke ontwikkeling zijn er bijvoorbeeld duidelijke doelen aan te geven waar je naartoe kan werken. Bij spirituele ontwikkeling kun je denken aan meer vreugde, betekenis of rust. Wat ook duidelijke doelen zijn, maar je zou ook het verlangen kunnen hebben om ‘verlicht’ te worden. Dan dien je ander soort oefeningen te doen en uiteraard vele jaren gedisciplineerd door te gaan. Het is aan te raden alvorens je begint een persoonlijk of spiritueel begeleider te raadplegen zodat je samen kunt vaststellen wat je doelen zijn. Eventueel kun je met Boeddha Space een afspraak maken voor een consult.

Het persoonlijk en spiritueel stappenplan geeft geen garanties. Ieder mens is namelijk anders en staat ergens anders in zijn ontwikkeling. Het stappenplan is dan ook een algemene richtlijn. Het is goed om af en toe een gedegen persoonlijk of spiritueel begeleider te raadplegen wat je moet doen wanneer je vastloopt in je ontwikkeling. Wij van Boeddha Space bieden hiervoor consulten aan. Het stappenplan geeft dus geen garantie, maar het is wel gebaseerd op veel kennis en ervaring van persoonlijke en spirituele ontwikkeling. Alle ingrediënten en facetten zitten er dus in die je nodig hebt om persoonlijk en spiritueel te ontwikkelen. Daarom is de kans erg groot dat wanneer je het plan volgt zoals het is opgesteld en je de oefeningen zorgvuldig en consequent uitvoert je je tot bepaalde hoogte zal gaan ontwikkelen.