Wat is religie? (deel 1)

//Wat is religie? (deel 1)

“Een […] aspect van het moderne bestaan is het verdwijnen van de formele godsdienstoefening uit het leven van zoveel mensen, wat niet alleen een bedreiging is voor de spiritualiteit als zodanig maar bovendien de ziel berooft van een waardevolle symbolische en reflectieve ervaring. Zorg voor de ziel zou een herstel van de formele religie kunnen impliceren op een manier die zowel intellectueel als emotioneel bevrediging is.” ( Thomas Moore; Zorg voor de ziel, naar toewijding in het dagelijkse leven, p.223).

 

Wat is religie?

Religie is moeilijk te vatten. In religie zitten namelijk veel elementen verweven die ook niet eenduidig te omschrijven zijn denk aan spiritualiteit en cultuur. Toch zal ik proberen om een omschrijving te geven van wat religie is en niet is. Religieuze beoefening kan namelijk sterk bijdragen aan meer bewustwording en innerlijke rust en vreugde.

Ik zal als eerst beschrijven waaruit elke religie is voortgekomen om van daaruit te kijken wat religie is. Door de kern van iets te leren begrijpen, begrijpen we vaak ook het omhulsel. Veel mensen tegen religie hebben zich gericht op het omhulsel, op te uiterlijke vormen van religie en zien de kern niet. Met het beoordelen van religie op enkel de uiterlijke vorm doe je religie in totaliteit naar mijn mening tekort.  Religie is veel meer dan enkel de uiterlijke vorm.

 

De innerlijke kern van religie: de universele spirituele ervaring

In elke kern van religie zit iets mystieks. Men kan het ervaren, maar het is moeilijk onder woorden te brengen. Men kan deze, ook wel spirituele ervaring, af en toe beleven tijdens bijvoorbeeld het bidden of tijdens meditatie. Wanneer men heel even raakt aan die spirituele ervaring weet men dat God bestaat. En dat het geloof waarheid is. Deze spirituele ervaring is heel persoonlijk voor iemand. Toch is deze ervaring universeel.

De gevoelens die mensen beschrijven komen overeen met anderen die dezelfde ervaring hebben gehad. Deze gevoelens zijn liefde, verbinding, tevredenheid, warmte, rust, geborgenheid en dankbaarheid. Dit zijn natuurlijk zeer waardevolle gevoelens. Kennelijk zit er in religie dus een kern en wanneer men die kern even aanraakt krijgt men deze gevoelens. Die gevoelens geven bezieling aan de gehele religieuze praktijk. Zonder die bezieling, ook wel ‘heiligheid’ genoemd te kunnen ervaren zal je religie nooit kunnen begrijpen. Die bezieling en sfeer van heiligheid is juist kenmerkend aan religie en komt in geen enkel ander gebied zo sterk naar voren.

 

De weg naar de spirituele ervaring

De spirituele ervaring overkomt iemand spontaan, maar niet zomaar. Dit is een belangrijk principe. Mensen die niet bezig zijn met religie of spiritualiteit zullen niet snel de spirituele ervaring krijgen en zullen daarom niet echt begrijpen wat religie inhoudt. Het ‘bezig zijn met religie’ zorgt voor het zaadje wat langzaam groeit. Hoe meer men bezig is met religie hoe meer het zaadje groeit. Tot het zaadje is volgroeid en je God langzaam leert kennen door de spirituele ervaringen.

Dit ‘bezig zijn met religie’ houdt simpel weg in iets belangrijker vinden dan jezelf en daar structureel mee bezig zijn. Elk religieus stelsel biedt dit. Het structureel bezig zijn met iets zonder eigenbelang en vanuit liefde voor iets buiten jezelf. Hierdoor filter je je eigen verlangens en behoeften uit die handeling. Het is namelijk niet meer nieuw, niet meer spannend, het wordt saai, je onderliggende gedachten komen op en je lichaam wilt prikkeling.

 

Volharding is Godsvrucht

Door te volharden in ‘het bezig zijn met religie’ of met de religieuze of spirituele oefening wordt je geest en lichaam rustig. Zoals in de Bijbel staat ‘volharding is Godsvrucht’.  Door die volharding in religieuze oefening ontstaat er langzaam ruimte in jezelf voor de spirituele ervaring. We kunnen dus tot de bron van religie komen door bepaalde onzelfzuchtige handelingen steeds weer te herhalen. Enkel de herhaling van de handeling met toewijding verdrijft de eigen verlangens en gedachten uit de handeling.

Onze voorgangers die de spirituele ervaring hebben ervaren kennen de weg ernaar. Alleen kunnen ze er weinig over vertellen, wel kunnen ze de weg ernaar weergeven. Het is dus niet rationeel op voorhand te begrijpen. Vaak zoeken mensen in moeilijke tijden steun bij iets groters dan zichzelf en via die weg komen ze ook bij religie en zijn ze wel gestimuleerd tot aanbidding. De aanbidding an sich geeft dan steun omdat het rust geeft en geborgenheid biedt. En die steun die ze eruit halen is weer een bevestiging voor hun om erin te geloven.

 

De uiterlijke vorm en naam van religie: interpretatie en verklaringen

De spirituele ervaring ofwel de aanraking van God is universeel en de gevoelens ook, alleen niet de interpretatie en verklaring daarvan. De ervaring die we kunnen krijgen en ons vervuld van betekenis gaan we interpreteren via de kaders die we al hebben. En de kaders die we al hebben in ons brein zijn gevormd door eerdere ideeën waarmee we in aanraking zijn geweest en zijn dus ook cultuur en tijdsgebonden. Dit heeft ervoor gezorgd dat er verschillende religies in de wereld zijn. En dat er dus veel culturele aspecten in religie verweven zijn.

Hoe persoonlijker de religie voor iemand is hoe makkelijker het ook is om er liefde voor te krijgen en dus wederom om die toewijding en liefde in de handeling te zetten. Denk aan het wordt Godsdienst. Een dienst aan God. Mensen hebben religie dus vormgegeven rondom die spirituele, mystieke ervaring. Ook wel de Godservaring genoemd. En die Godservaring zorgt voor de bekrachtiging van het specifieke geloof van diegene.

 

De 6 uiterlijkheden van religie

De uiterlijke vormen van religie zijn dus vormgegevens door mensen die de Godservaring hebben beleefd. Om op hun manier mensen ook te leiden naar de Godservaring. Die mensen hebben een heel stelsel gemaakt met leefregels, wijsheden, inzichten en rituelen met het uitgangspunt dat als die worden opgevolgd men ook tot de Godservaring kan komen. De uiterlijke vorm van religie is dus afhankelijk van de tijd en cultuur waarin het is ontstaan. Er zijn een aantal kenmerkende van de uiterlijke vormen te onderscheiden;

  1. Manier van het doen van rituelen (reeks van handelingen)
  2. Manier van aanbidding (lichamelijke handeling)
  3. De teksten waarin de universele inzichten, leefregels en wijsheden zitten vervat
  4. De organisatie en posities van geestelijke leiders en de gelovigen
  5. Manier van gebed (verbale tekstuele handeling)
  6. Inrichting van de gebedsruimte (vergroot gevoel van grootsheid en het persoonlijk kunnen verbinden via cultureel verwerkte aspecten).

 

De verschillen tussen religie

Bovenstaande 6 uiterlijke kenmerken van religie komen dus voor in elke religie, maar verschillen per religie. Die verschillen komen door het verschil van de interpretatie en verklaringen van de Godservaring. En het verschil in interpretatie komt weer door verschil in tijd en cultuur waarin een bepaalde religie is ontstaan. Die uiterlijke verschillen zorgen er enkel voor dat er voor iedereen een religie is waarin diegene zich kan herkennen en persoonlijk mee kan verbinden. Wat natuurlijk komt door de overeenkomsten met de eigen cultuur. Dit is heel belangrijk want alleen dan kan er liefde en toewijding in de dienst aan God gezet worden. Wat dus uiteindelijk leidt tot de Godservaring.

 

Misvatting dat ene religie beter is dan andere

Helaas is de mens geneigd om zijn eigen geloof boven de anderen te zetten. Dit is in principe een logisch gevolg. Aangezien men dus echt toegewijd moet zijn om tot God te komen via bepaalde handelingen en rituelen. Men moet echt gaan geloven. Wanneer men dan glimpen ervaart van de Godservaring interpreteert diegene dat logischerwijs zo dat de door hem aanbeden God hem die ervaring heeft gegeven en dus wel moet bestaan. En aangezien er maar één almachtige God kan zijn moet dat wel zijn God zijn. Dit geloof geeft men de Godservaring want het zorgt voor toewijding, maar juist datzelfde geloof zorgt ook voor misinterpretatie.

God is namelijk in alles en alle Goden die in de wereld worden aanbeden zijn één en dezelfde , alleen heeft de spirituele bron verschillende namen en gedaantes gekregen door de mensen. Het maakt niet uit welke religie je aanhangt, ze zijn in essentie allemaal hetzelfde en ze bezitten allemaal de weg naar de Godservaring. Alle religies hebben immers dezelfde uiterlijke vormen alleen zijn ze net iets anders georganiseerd. Wat dus wederom ook nodig is aangezien men zich persoonlijk moet kunnen verbinding met zijn God.

 

Misbruik van religie

Religie kan op tal van manieren onbewust of bewust misbruikt worden. Door zowel een individu als door een groep of zelfs door een land van politiek. Alles wat voortkomt uit de naam van religie komt dan ook voort uit de mensen en niet uit de religie zelf. De religie kan namelijk niets doen en zijn enkel ideeën en concepten. Elk idee kan ingezet worden om haat, agressie en gescheidenheid te verspreiden. Denk aan het idee van een Übermensch dat Hitler van Nietzsche vervormde en daarmee haat verspreide.  Ook zijn er de terroristen die in de naam van religie moord en uitsluiting goedpraten. Dit komt allemaal doordat religie altijd bepaalde leefregels bezitten en inzicht proberen te geven over wat je niet brengt tot de Godservaring en wat je wel brengt tot de Godservaring.

De leefregels van elke religie zijn in essentie allemaal hetzelfde, maar hebben andere uitingen gezien de verschillen in cultuur en verschil in waarden en normen. Dit kan uiteraard al heel snel geïnterpreteerd worden dat mensen die niet op een bepaalde manier leven slecht of onrein zijn. Deze gedachtegoed ligt eerder aan de kortzichtigheid van mensen en hun verlangen om zichzelf beter te voelen dan anderen. Hiervoor misbruiken ze religie. Religie moet dan ook gezien worden als een persoonlijke weg naar God. Iedereen heeft zijn eigen weg te bewandelen en zal zijn eigen pad naar God moeten vinden.

 

De hedendaagse beleving van religie

Elke religieuze ideologie is dus per definitie onzelfzuchtig en gebaseerd op een spirituele ervaring en wordt erdoor bekrachtigd. Dit maakt het lastig in onze huidige samenleving om de zin van religie nog in te zien. In het hedendaagse denken viert het materialistische gedachtegoed namelijk hoogtij met een kapitalistische ideologie. Het materialisme leert ons dat er enkel materie is en dat enkel dat ertoe doet. De spirituele ervaring is dus iets vaags en kan moeilijk wetenschappelijk begrepen worden. Dit in tegenstelling wat religie leert, namelijk dat het spirituele er enkel toe doet, hetgeen buiten onze lichamelijke verlangens en behoeften.

Tegelijk worden onze lichamelijke verlangens en behoeften alleen maar versterkt door de heersende kapitalistische inrichting van onze maatschappij. Wellicht hebben de huidige religieuze systemen hervormingen nodig, maar naar mijn mening kan religie een zeer waardevolle toevoeging zijn in ons leven. We zijn namelijk niet enkel een lichaam, maar ook een spiritueel wezen. We zijn beide en beiden hebben aandacht nodig. Momenteel wordt het geestelijke deel ondergewaardeerd en zelfs volledig ontkent.

 

Wat is religie nu?

Naar mijn mening is religie dus een cultuur bepaalde dienst aan God om tot de universele God te komen. Religie kan onderverdeeld worden in verschillende uiterlijke vormen. Elke religie bezit in essentie dezelfde uiterlijkheden, alleen verschillen qua uiting per religie. Hier wordt het culturele onderdeel verweven met religie. Elke religie biedt dus dezelfde weg, of wegen naar God want de elementen die in elke religie zitten zijn hetzelfde. Enkel hoe die worden georganiseerd en hoe die eruit zien zijn anders. De kern van religie is dus spiritueel van aard wat men  God kan noemen. God kan ervaren worden door de richtlijnen van een bepaalde religie te volgen. Religie is dus verweven met cultuur, spiritualiteit en diepe levenswijsheden. Daarnaast zijn de gebedshuizen, de beelden, het gebed en de teksten van hoogwaardige kwaliteit in artistiek en kunstzinnig opzicht. Daarom zit er ook een deel kunst in religie.

In de Van Dale wordt religie beschreven als een ‘godsdienst’ of een ‘geloofsleer’. En ten grondslag van een godsdienst ligt altijd een bepaalde ideologie. In de Van Dale wordt ideologie beschreven als ‘het geheel van de beginselen’ of als ‘denkbeelden van een stelstel’. Godsdienst, een dienst aan God wat gebaseerd is op een bepaalde ideologie is een goed begin om te kijken naar wat religie is.

 

Verschil met cultuur

Cultuur is een heel breed begrip. Cultuur is ook dynamisch en veranderd constant. Ik zie cultuur het liefst als een organisch geheel, een netwerk waar wij mensen een onderdeel van zijn. Samen vormen we cultuur en cultuur vormt ons. Religie is hierin verschillend, omdat men religie het liefst houd zoals het is. Het veranderd dus niet zo veel als cultuur. Religie is ook meer een afgebakend geheel, terwijl cultuur een geheel is van vele afgebakende onderdelen. Religie maakt een onderdeel uit van de cultuur, hoe meer een bepaalde religie wordt belijd hoe meer die van invloed is voor die cultuur. Mensen gaan namelijk dan collectief leven volgens die leefregels wat dus weer de cultuur beïnvloed. In religie zitten dus ook culturele elementen, maar vooral van de cultuur hoe die was in de tijd waarin betreffende religie is ontstaan.

 

Verschil met spiritualiteit

De bron van elke religie is dus spiritueel van aard. Daarmee wordt bedoelt dat het zich buiten de materiele, zichtbare wereld bevind. En dus niet vatbaar is voor de veranderingen van de natuurwetten. Dat is wat wordt bedoelt met het ‘geestelijke’ tegenover het ‘stoffelijke’. Hedendaags betekent spiritualiteit veel meer dan enkel het weergeven van een andere dimensie naast het stoffelijke. Met spiritualiteit wordt bewustwording bedoelt. Bewustwording van je eigen gevoelens en je hele zijn. Spiritualiteit wordt hedendaags gezien als een samenvoeging van heel veel handelingen en bezigheden met als doel het spirituele, geestelijke te beïnvloeden of vanuit en met het geestelijke te werken. Veel elementen die toebehoren aan religies zijn eruit gehaald en worden nu beoefend zonder de religieuze context ervan.

 

Verschil met filosofie

Elke religie is gebaseerd op een bepaalde ideologie. In die ideologie zitten bepaalde wijsheden en inzichten verweven waaruit richtlijnen voortkomen. Dit komt enigszins overeen met een filosofisch stelsel echter is filosofie meer gebaseerd op het puur rationeel redeneren terwijl een religieuze ideologie minder strikt is en ook minder strikt kan zijn. Daarnaast ligt de basis van een religie in de Godservaring die niet per se filosofisch beredeneer baar is.

By |2019-01-06T17:20:21+00:00november 25th, 2018|Geloof|0 Comments

Leave A Comment